000 zł.
W obrocie
pozabankowym są krótkoterminowe papiery dłużne przedsiębiorstw oraz
krótkoterminowe papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa. Pozostałe
jak papiery komunalne i certyfikaty depozytowe mają charakter śladowy.
Instrumenty rynku pieniężnego
są przedmiotem
obrotu na tym rynku, za ich pomocą dokonują się przepływy kapitału i jego
wycena.
Najważniejsze to:
krótkoterminowe pożyczki międzybankowe
weksle skarbowe
transakcje odkupu
certyfikaty depozytowe
bony komercyjne
Lokaty międzybankowe
są istotnym segmentem rynku pieniężnego. Najczęstsze terminy to jednodniowe
O/N, T/N, S/N oraz 7 i 14 dni, 1 i 3 miesiące. Kwotowanie cen depozytów na
rynku pieniężnym jest dwustronne, duże, aktywne banki pełniące rolę
market-markerów podają cenę za jaką przyjmą depozyt – bid, oraz cenę po jakiej pożyczą środki – offer. Ma to duży wpływ ze względu na swoją skalę na rynek
pieniężny. Średnia arytmetyczna notowań stanowi stopę referencyjną, podstawę do
zawierania umów depozytowych i kredytowych.
Weksel skarbowy (bon
skarbowy) – T-bill, treasury bill – krótkookresowy, niegwarantowany weksel
skarbu państwa emitowany na okresy od tygodnia do roku. Najczęściej
wykorzystywany przez bank centralny w operacjach otwartego rynku. Cechą tego
instrumentu jest bardzo duża płynność, na okaziciela, o bardzo niskim stopniu
ryzyka, dyskontowe (sprzedawane przez emitenta po cenie niższej od ich wartości
nominalnej, po jakiej są wykupywane w terminie zapadalności). Emituje je
Ministerstwo Finansów, a agentem na rynku pierwotnym jest NBP. Od 1994 roku
mają postać niematerialną (występują w formie zapisu elektronicznego w
Centralnym Rejestrze Bonów Skarbowych). Okresy zapadalności to: 8, 13, 26, 39 i
52 tygodni. Nominały: 10 tys. 100 tys. i 1 mln zł. Sprzedaż na rynku pierwotnym
odbywa się na zasadzie przetargu raz w tygodniu między NBP a bankami
komercyjnymi mającymi status market-markera. Są one pośrednikiem dla innych podmiotów.
repo i reverse repo.
Operacja repo – przeprowadzana
dla pozyskania kapitału krótkoterminowego. Polega na sprzedaży bankowi
centralnemu papierów wartościowych z umownym zobowiązaniem do ich wykupu w
określonym terminie.
Operacje reverse repo – polegają
na odwróceniu kolejności ich przebiegu, tzn. kupnie papierów wartościwych z ich
odsprzedażą w przyszłości. Są to operacje krótkoterminowe, przeważnie dzienne,
ale spotyka się również operacje o dłuższym terminie – do 6 miesięcy.
Bezpieczne, gwarantowane transakcje
Certyfikat
depozytowy – emitowany przez banki komercyjne o terminie zapadalności jednego
roku. Jest dokumentem na okaziciela. Stanowi dokument przyjęcia przez bank
środków.
Akcepty bankierskie
– weksle akceptowane przez banki, są instrumentami rynku wtórnego, ponieważ
jest spełniony warunek wiarygodności.
Bon pieniężny NBP –
krótkoterminowe zobowiązania banku centralnego sprzedawane z dyskontem.
Skierowany tylko do osób krajowych, początkowo nie tylko do banków. Sprzedaż
odbywa się na przetargach. Terminy zapadalności: 28, 91 i 129 dni. Pozostały
tylko 91 dniowe.